Welke rechtsvorm bij jou past, hangt vooral af van drie dingen: of je alleen of samen onderneemt, hoeveel risico je loopt en hoeveel winst je verwacht. Start je alleen met weinig risico, dan is een eenmanszaak meestal de eenvoudigste keuze. Ga je samen met een of meer partners aan de slag, dan ligt een vof voor de hand. Loop je grotere zakelijke risico's of verwacht je een flinke winst, dan wordt een bv interessant. In dit artikel lees je hoe je die afweging maakt, zodat je een keuze doet die ook over een paar jaar nog klopt.
Wat is het belangrijkste verschil tussen de drie rechtsvormen?
Het grootste verschil zit in de vraag of je bedrijf los van jou als persoon bestaat. Een eenmanszaak en een vof hebben geen rechtspersoonlijkheid. Jij bent als ondernemer zelf het bedrijf. Een bv is wel een rechtspersoon. Die bestaat juridisch naast jou, heeft een eigen vermogen en sluit zelf contracten af.
Dat verschil werkt door in bijna alles: in je aansprakelijkheid, in de manier waarop je belasting betaalt, in de administratie en in de kosten van oprichting. Op de site van de Kamer van Koophandel vind je per rechtsvorm een overzicht van de kenmerken en de inschrijfprocedure.
Hoe zit het met je aansprakelijkheid?
Bij een eenmanszaak ben je met je privévermogen aansprakelijk voor de schulden van je bedrijf. Kan je zaak een rekening niet betalen, dan kan een schuldeiser zich ook op jouw spaargeld of je huis verhalen. Bij een vennootschap onder firma geldt hetzelfde, met een extra punt van aandacht: je bent ook hoofdelijk aansprakelijk voor schulden die je compagnon namens de vof aangaat.
Bij een bv is het uitgangspunt dat de vennootschap zelf aansprakelijk is en niet de aandeelhouder. Dat geeft bescherming, maar geen absolute. Als bestuurder kun je in bepaalde situaties toch persoonlijk aansprakelijk worden gesteld, bijvoorbeeld bij onbehoorlijk bestuur. Daarnaast vragen banken en verhuurders bij een jonge bv vaak om een persoonlijke borgstelling. De bescherming is in de praktijk dus kleiner dan veel starters denken.
Welke rol speelt belasting bij je keuze?
Met een eenmanszaak of vof betaal je inkomstenbelasting over je winst. Voldoe je aan de voorwaarden, zoals het urencriterium, dan heb je recht op ondernemersaftrekken en de mkb winstvrijstelling. Zeker in de eerste jaren kan dat gunstig uitpakken.
Een bv betaalt vennootschapsbelasting over de winst. Als directeur grootaandeelhouder (dga) keer je jezelf een salaris uit, en over winst die je als dividend uitkeert betaal je in box 2 nog eens belasting. Er gelden regels voor de hoogte van dat dga salaris. Of een bv fiscaal voordeliger is, hangt dus sterk af van je winst, je privésituatie en wat je met de winst wilt doen. De actuele tarieven en voorwaarden verschillen per jaar, dus check die altijd bij de Belastingdienst of laat een adviseur meerekenen.
Hoeveel werk en kosten brengt elke rechtsvorm met zich mee?
Een eenmanszaak start je snel. Je schrijft je in bij de KVK en je kunt aan de slag. De administratie is relatief overzichtelijk. Een vof start je ook via een inschrijving bij de KVK, maar het is verstandig om eerst een vennootschapscontract op te stellen. Daarin leg je vast hoe je winst verdeelt, wie welke inbreng heeft en wat er gebeurt als een van jullie wil stoppen.
Een bv richt je op via een notaris, die de oprichtingsakte en statuten opstelt. Daarna komen er verplichtingen bij die je bij een eenmanszaak niet hebt:
- het opstellen en deponeren van een jaarrekening bij de KVK;
- een aparte aangifte vennootschapsbelasting;
- een loonadministratie voor je eigen dga salaris;
- strikte scheiding tussen geld van de bv en je privégeld.
Reken daarom ook op hogere vaste kosten voor boekhouding en advies. Die kosten moeten opwegen tegen de voordelen.
Wanneer is overstappen naar een andere rechtsvorm slim?
Je keuze is niet definitief. Veel ondernemers beginnen als eenmanszaak of vof en stappen later over naar een bv, wanneer de winst stijgt of de risico's groter worden. Het omzetten kan op verschillende manieren, bijvoorbeeld via een geruisloze of een ruisende inbreng. Welke route past, hangt af van je situatie en vraagt om goed advies.
Signalen dat het tijd is om opnieuw te kijken naar je rechtsvorm:
- je winst groeit duidelijk en blijft structureel op een hoger niveau;
- je sluit grotere contracten af of neemt personeel aan;
- je wilt investeerders of nieuwe partners laten instappen;
- je wilt vermogen in het bedrijf opbouwen in plaats van alles privé op te nemen.
Wil je verder kijken dan alleen de bv, dan kan ook een holdingstructuur aan de orde komen. Dat is vooral relevant als je al een bv hebt en je risico's of vermogen verder wilt spreiden.
Hoe maak je de keuze concreet voor jouw situatie?
Zet je situatie op papier met een paar eenvoudige vragen. Start je alleen of samen? Welke risico's loop je, bijvoorbeeld door grote opdrachten, voorraad of productaansprakelijkheid? Welke winst verwacht je in de komende jaren, realistisch ingeschat? En hoeveel tijd en geld wil je kwijt zijn aan administratie?
Met die antwoorden kun je de rechtsvormen naast elkaar leggen. Op Ondernemersplein vind je per rechtsvorm praktische uitleg van de overheid. Twijfel je tussen een eenmanszaak en een bv, laat dan een boekhouder of fiscalist een berekening maken op basis van jouw cijfers. Dat kost iets, maar voorkomt dat je jarenlang in een rechtsvorm zit die niet bij je bedrijf past.
